Oficjalna strona Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Medyckiej

Archiwum Pawlikowskich w UJ

Źródło: "ALMA MATER" - miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego - Nr 33/2001

Słynne zbiory rodziny Pawlikowskich zapoczątkował w XVII wieku Józef Benedykt Pawlikowski, który w podprzemyskiej Medyce zaczął kolekcjonować dokumenty dotyczące historii rodu i przy okazji historii Polski. Zgromadzone archiwum otrzymał w spadku syn Józefa Benedykta, Józef Gwalbert, który dzięki swojej kolekcjonerskiej pasji znacznie powiększył jego objętość. Zbieraniu kolejnych eksponatów przyświecała myśl i zamierzenie, aby po odzyskaniu niepodległości kolekcję przekazać społeczeństwu - instytucji użyteczności publicznej. Tak też się stało - w 1921 roku zbiory rodziny Pawlikowskich otrzymało w wieczysty depozyt Ossolineum. Część eksponatów trafiła do Wrocławia i Zakopanego - do willi "Pod Jedlami" na Kozińcu, natomiast reszta została w niewyjaśnionych okolicznościach przewieziona do Kijowa, gdzie pozostają do dzisiaj.

W 1996 roku rodzina Pawlikowskich zdecydowała się przekazać Uniwersytetowi Jagiellońskiemu nagromadzone przez 200 lat zbiory. Spływały one do Biblioteki Jagiellońskiej od 1998 roku, kiedy sprowadzono do Polski cześć kanadyjską, zawierającą m.in.: dorobek twórczy Beaty Obertyńskiej, bibliofilskie polonika Kaspra Pawlikowskiego, dokumenty rodzinne Pawlikowskich oraz "Złoty album rodziny Pawlikowskich" - tekę autografów, obrazków i rycin Grottgera, Malczewskiego, Matejki, Mickiewicza, Słowackiego oraz Witkiewicza. W 1999 roku sprowadzono do Biblioteki Jagiellońskiej część londyńską zbiorów, zawierającą papiery rodzinne, a w roku 2000 część szwajcarską, obejmującą zdeponowane w 1974 roku przez Anielę Pawlikowską dokumenty polityczne i emigracyjne z lat 1939-50.

Jednak najważniejsza część archiwum Pawlikowskich przybyła na Uniwersytet Jagielloński w roku 2001. 25 lipca br. w Collegium Novum nastąpiło uroczyste przekazanie przez przedstawicieli rodziny Pawlikowskich (w tym prof. Jacka Woźniakowskiego - wnuka Jana Gwalberta Pawlikowskiego) 765 cennych teczek, zawierających dokumenty z "Domu pod Jedlami" na Kozińcu w Zakopanem. Najstarszym fragmentem archiwum są papiery majątkowe Medyki i innych posiadłości Pawlikowskich już z pocz. XVII w., w tym kilka dokumentów (dyplomów) z podpisami królewskimi. Znaczną część zbioru stanowią papiery osobiste i ogromna ilość korespondencji kilku pokoleń rodu Pawlikowskich oraz rodzin z nimi spokrewnionych (Wolskich, Młodnickich, Szczepanowskich, Dzieduszyckich, Trojackich, Wentzów). Wśród korespondentów występują takie osoby jak Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz, Stanisław Wyspiański, Kornel Ujejski, Leopold Staff, Artur Grottger, Anna Turowiczowa, Wojciech Kossak, Adam Asnyk, Ignacy Maciejowski. Na uwagę zasługuje także kolekcja sztambuchów z cennymi wpisami m.in. syna V. A. Mozarta. W zbiorach znajdują się również bardzo ważne materiały z najnowszej historii: dokumenty dotyczące Narodowej Demokracji i NKN-u oraz działalności Rady Głównej Opiekuńczej z czasów ostatniej wojny. Podczas uroczystości przekazania darowizny rektor prof. Franciszek Ziejka, dziękując za dar, stwierdził: - Ten akt nawiązuje do wspanialej polskiej tradycji, kiedy to rody, które zebrały ważne dla naszej kultury pamiątki, przekazują te skarby instytucjom życia społecznego.

2017  Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Medyckiej
www.medykastowarzyszenie.pl