Oficjalna strona Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Medyckiej

Krzyżowice i Marynka Polska - nieistniejące przysiółki Medyki

      Nazwa Krzyżowice przypisana była pierwotnie do obszaru wchodzącego w skład majątku ziemskiego Pawlikowskich, rozpościerającego się pomiędzy gminami wiejskimi: Medyka (od południa i zachodu), Torki  i Poździacz (Leszno, od północy) oraz Buców (od wschodu, obecnie w granicach Ukrainy). W okresie międzywojennym ostatni właściciel klucza medyckiego – Michał Pawlikowski, rozpoczął parcelację gruntów dworskich w Medyce, w tym na tak zwanej Krzyżowicy. Wiosną 1925r. 2 morgi ziemi zakupiła tam Anna Wójcik, w 1927r. rozpoczęto odsprzedaż 70 morgów położonych po północnej stronie drogi Medyka – Buców, a w 1935r. dalszych 50 ha. Znamiennym gestem Michała Pawlikowskiego było darowanie parafii medyckiej w 1928r. – z okazji ustanowienia samoistnego probostwa – 4 morgów ziemi na Krzyżowicy (w 1929r. ksiądz Szymon Korpak dokupił tam kolejne 8 morgów). Wydarzenie zostało dostrzeżone w Kurii biskupiej, a dziedzic Medyki otrzymał specjalne podziękowanie od biskupa przemyskiego Karola Józefa Fishera. Na zakupionych od Pawlikowskich gruntach parcelanci zaczęli wznosić swoje domy, dając początek nowemu przysiółkowi/kolonii Medyki – Krzyżowicom (większość gospodarstw powstało na obszarze trójkąta wydzielonego drogami: Medyka – Buców, Poździacz – Medyka oraz Poździacz – Buców). Do wybuchu II wojny przysiółek nie zdołał rozwinąć się w większą strukturę administracyjną, a na mapie z 1938r. widać na obszarze Krzyżowic obrysy zaledwie 12 budynków. Mieszkały tam m.in. rodziny: Mac, Chudzio, Herman, Kowal, Worosz.

            Warto też wspomnieć o innym, zapomnianym dziś miejscu, które tętniło życiem jeszcze w 1939r. – Marynce (Mariance) Polskiej. Osada, położona niegdyś w połowie drogi między Bucowem a Starzawą, powstała na obszarze rozparcelowanego w 1921r. folwarku bucowskiego. Na wyprzedanych wówczas gruntach liczących około 134 ha ziemi, przybywający ze środkowej Polski osadnicy założyli wkrótce nową kolonię, a od 1924r. wieś Marynkę Polską (w tym czasie znajdowało się tam 31 gospodarstw). Zasiedlenie okolic Medyki osadnikami polskim było przemyślaną akcją Michała Pawlikowskiego, polityka obozu narodowego, i miało na celu osłabienie miejscowego żywiołu ruskiego. Dziedzic Medyki pomagał więc parcelantom, darując pod budowę 500 m³ dębiny z własnego lasu. Społeczność polską wspierał też ksiądz Szymon Korpak, administrator, a od 1927r. proboszcz w Medyce. Był on głównym inicjatorem budowy w Marynce filialnego kościółka parafii Medyka. Posiadanie własnej świątyni było niezwykle istotne dla mieszkańców Marynki - nowoprzybyłych osadników z okolic Brzozowa, Łańcuta i Wadowic, miało bowiem służyć integracji polskiej społeczności, którą w latach dwudziestych zawiadywał naczelnik – pan Groch. Pod patronatem księdza Korpaka zawiązano Komitet Budowy Kościoła, a Michał Pawlikowski, jako działacz narodowy wspierający polskie osadnictwo, darował pod kościół
i szkołę kilka morgów gruntu oraz drzewo na budulec. Budowę rozpoczęto w 1924 r., a po dwóch latach, 12 września 1926 r. kościółek i szkoła w Marynce Polskiej zostały poświęcone przez biskupa Karola Józefa Fischera. Kolonia szybko się rozrastała i w 1936r. liczyła już 185 mieszkańców. Po wybuchu wojny społeczność polska z Marynki padła ofiarą rabunków oraz licznych prowokacji ze strony nacjonalistów ukraińskich.

                                                                                              Oprac. B. Jakubowski

2017  Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Medyckiej
www.medykastowarzyszenie.pl